Storyboard, nazywany też scenorysem, to seria kolejnych kadrów pokazujących, jak ma wyglądać film przed rozpoczęciem zdjęć. Każda plansza może zawierać szkic obrazu, opis akcji, ruch kamery, dialog, dźwięk i orientacyjny czas. Nie musi być ładna - ma być czytelna dla osób realizujących projekt.
Storyboard pomaga sprawdzić, czy historia jest zrozumiała, zaplanować ujęcia i wcześniej wychwycić kosztowne problemy. Przy prostym filmie wystarczy kilka odręcznych prostokątów. Przy reklamie, animacji lub złożonej scenie potrzebny może być dokładniejszy scenorys albo animatik.
Storyboard, scenariusz, scenopis i lista ujęć
- Scenariusz opisuje historię, akcję, wypowiedzi i kolejność scen.
- Scenopis uszczegóławia sposób realizacji scen i ujęć.
- Storyboard wizualizuje kolejne kadry oraz ruch.
- Lista ujęć porządkuje materiał, który trzeba nagrać.
Te dokumenty mogą się uzupełniać. Przy krótkiej realizacji jedna tabela może pełnić kilka funkcji, jeżeli zawiera wszystkie informacje potrzebne ekipie.
Co powinien zawierać storyboard?
Najważniejsze elementy pojedynczej planszy to:
- numer sceny i ujęcia;
- rysunek lub zdjęcie przedstawiające kadr;
- wielkość planu i pozycja bohatera;
- strzałki pokazujące ruch kamery lub obiektu;
- krótki opis działania;
- dialog, lektor, muzyka lub ważny efekt dźwiękowy;
- przybliżony czas ujęcia;
- uwagi techniczne, jeśli są potrzebne.
Nie przeładowuj kadru instrukcjami. Informacje wspólne dla całej sceny można umieścić nad sekwencją, a pod rysunkiem zostawić tylko to, co odróżnia dane ujęcie.
Jak zrobić storyboard krok po kroku?
1. Określ cel filmu i odbiorcę
Zanim zaczniesz rysować, zapisz, co widz ma zrozumieć i zrobić. Storyboard powinien wspierać komunikat, a nie być zbiorem atrakcyjnych, lecz niepowiązanych kadrów.
2. Podziel scenariusz na sceny
Zaznacz zmianę miejsca, czasu, bohatera, działania albo etapu historii. Następnie wybierz momenty, które rzeczywiście trzeba zobaczyć. Nie każda linia tekstu wymaga osobnego rysunku.
3. Ustal najważniejsze ujęcia
Zacznij od kadrów niezbędnych: otwarcia, pokazania problemu, działania, efektu i zakończenia. Dopiero potem dodawaj przebitki i warianty.
4. Narysuj małe miniatury
Pracuj szybko. Prostokąt, sylwetki i strzałki zwykle wystarczą do oceny kompozycji. Miniatury łatwo przesuwać i usuwać, zanim poświęcisz czas na szczegóły.
5. Dodaj ruch oraz kierunek spojrzenia
Strzałkami oznacz panoramę, najazd, obrót, ruch postaci i zmianę kadru. Pilnuj kierunków, aby widz nie stracił orientacji pomiędzy ujęciami.
6. Dopisz dźwięk i czas
Zaznacz wypowiedź, lektora, ważny dźwięk, muzykę i ciszę. Przybliżony czas pomaga sprawdzić, czy scenariusz zmieści się w planowanej długości.
7. Omów scenorys z zespołem
Operator może zauważyć problem z ustawieniem kamery, osoba od światła trudną zmianę, a producent kosztowny element logistyki. Storyboard ma usprawniać rozmowę, dlatego poprawki przed planem są jego normalną częścią.
Prosty wzór planszy storyboardu
| Pole | Co wpisać? |
|---|---|
| Scena / ujęcie | Numer pozwalający znaleźć kadr w scenariuszu i harmonogramie. |
| Obraz | Prosty szkic kompozycji, bohatera i najważniejszego obiektu. |
| Akcja | Co dzieje się w ujęciu i gdzie kończy się ruch. |
| Kamera | Wielkość planu, ruch, kierunek i ewentualna zmiana ostrości. |
| Dźwięk | Dialog, lektor, muzyka, atmosfera lub ważny efekt. |
| Czas | Orientacyjna długość albo moment w filmie. |
| Uwagi | Grafika, rekwizyt, efekt, format pionowy lub inne ograniczenie. |
Jak rysować, jeśli nie potrafisz?
Używaj prostych figur, zdjęć referencyjnych, zrzutów lokalizacji albo sylwetek. Twarz może być kołem, a kierunek spojrzenia krótką strzałką. Ważne, aby zespół rozumiał pozycję osoby i kamery.
Możesz pracować na kartce, tablicy, slajdach, w aplikacji graficznej lub programie przeznaczonym do storyboardów. Narzędzie powinno umożliwiać szybką zmianę kolejności i udostępnienie aktualnej wersji.
Rodzaje storyboardów
Storyboard odręczny
Najszybszy i wystarczający do wielu filmów. Sprawdza się podczas rozmowy, rekonesansu i wczesnego planowania.
Storyboard cyfrowy
Ułatwia kopiowanie kadrów, nanoszenie zmian i pracę kilku osób. Może wykorzystywać rysunki, zdjęcia albo proste modele przestrzeni.
Fotoboard
Składa się ze zdjęć referencyjnych. Dobrze pokazuje lokalizację, kostium, światło lub realistyczny wygląd reklamy.
Animatik
To storyboard ułożony na osi czasu z tymczasowym dźwiękiem i ruchem. Pomaga ocenić tempo, długość, przejścia i skomplikowane sekwencje przed produkcją.
Kiedy storyboard jest szczególnie potrzebny?
- gdy scena wymaga wielu osób, ruchów kamery lub efektów;
- gdy czas w lokalizacji jest ograniczony;
- gdy klient musi zatwierdzić koncepcję przed zdjęciami;
- gdy film powstaje w kilku formatach, na przykład 16:9 i 9:16;
- gdy grafika lub animacja musi być dopasowana do nagrania;
- gdy błąd na planie oznacza kosztowny powrót.
Prosty wywiad w jednej lokalizacji może potrzebować tylko listy ujęć i planu przebitek. Dokument powinien być dopasowany do ryzyka oraz złożoności, a nie tworzony dla samej formalności.
Najczęstsze błędy
- rysowanie szczegółów przed ustaleniem celu sceny;
- brak numerów ujęć i powiązania ze scenariuszem;
- pominięcie ruchu, dźwięku i czasu;
- nieczytelne kierunki pomiędzy kolejnymi kadrami;
- brak wersji pionowej w projekcie przeznaczonym do social media;
- traktowanie zaakceptowanego storyboardu jako zakazu reagowania na planie;
- korzystanie przez ekipę z różnych wersji dokumentu.
Najczęstsze pytania
Czy storyboard musi zawierać każde ujęcie?
Nie zawsze. W prostym filmie wystarczy pokazać ujęcia kluczowe i dopisać listę przebitek. Dokładniejszy scenorys jest potrzebny, gdy kolejność lub kompozycja ma duży wpływ na koszt i efekt.
Czy storyboard przygotowuje się przed scenariuszem?
Najczęściej powstaje na podstawie przynajmniej wstępnego scenariusza. W praktyce oba dokumenty mogą rozwijać się równolegle i wzajemnie ujawniać problemy.
Czy można użyć zdjęć zamiast rysunków?
Tak. Fotoboard jest dobrym rozwiązaniem, jeśli szybciej pokaże lokalizację, styl, światło i kompozycję.
Planujesz film reklamowy?
Zacznij od briefu filmu promocyjnego, a następnie zobacz pełny proces produkcji filmu reklamowego. Jeśli potrzebujesz realizacji, sprawdź ofertę produkcji wideo.
