Tr贸jk膮t ekspozycji podstawa fotografii – jak w艂a艣ciwie ustawi膰 aparat

Tr贸jk膮t ekspozycji podstawa fotografii – jak w艂a艣ciwie ustawi膰 aparat

Facebook
Twitter
WhatsApp
Email

Warto pozna膰 podstawy tr贸jk膮ta ekspozycji, 偶eby zacz膮膰 stawia膰 pierwsze kroki w fotografii. Przede wszystkim powiniene艣 wiedzie膰, 偶e ekspozycja zdj臋cia okre艣la jak jasny lub ciemny b臋dzie obraz przechwycony przez aparat. Mo偶esz mi wierzy膰 lub nie, ale decyduj膮 o tym tylko trzy ustawienia w Twoim aparacie: przys艂ona, ISO oraz czas otwarcia migawki – razem tworz膮 tr贸jk膮t ekspozycji.

聽 聽Mo偶e Tobie r贸wnie偶 zdarza si臋 patrze膰 na zdj臋cia innych i mie膰 poczucie, 偶e z Twoje wygl膮daj膮 zupe艂nie inaczej. S膮 jakie艣 takie mniej wyraziste, jest na nich du偶o szum贸w. Odnosisz wra偶enie, 偶e s膮 po prostu gorsze. W rezultacie mo偶esz poczu膰 si臋 skonfundowany. Ja osobi艣cie na samym pocz膮tku swojej przygody z fotografi膮 zmaga艂em si臋 z tym problemem, czu艂em, 偶e moje zdj臋cia s膮 z艂e, a ca艂膮 win臋 zwala艂em na to, 偶e mam z艂y sprz臋t.

聽 Gorszy ni偶 profesjonalni fotografowie i dop贸ki go nie zmieni臋 – nie b臋d臋 w stanie robi膰 lepszych zdj臋膰. Tak, niew膮tpliwie sprz臋t jest wa偶ny, ale dzi艣 ju偶 wiem, 偶e dobry fotograf b臋dzie w stanie zrobi膰 lepsze zdj臋cie tanim sprz臋tem, ni偶 osoba z najdro偶szym sprz臋tem bez znajomo艣ci zale偶no艣ci mi臋dzy poszczeg贸lnymi parametrami ekspozycji.

Przeczytasz tutaj o

Definicja tr贸jk膮ta ekspozycji

infografika tr贸jk膮t ekspozycji

Do wyja艣nienia pos艂u偶臋 si臋 przyk艂adem, kt贸ry mi osobi艣cie pom贸g艂 na pocz膮tku przygody z fotografi膮 poj膮膰 podstawy tr贸jk膮ta ekspozycji. Osi膮gni臋cie prawid艂owej ekspozycji mo偶e przypomina膰 zbieranie kropli deszczu do wiadra. Mimo i偶 nie mo偶esz kontrolowa膰 tempa opad贸w deszczu to masz wp艂yw na trzy inne czynniki:

  1. Szeroko艣膰 wiadra – warto艣膰 przys艂ony
  2. Czas pozostawienia go na deszczu – czas na艣wietlania
  3. Ilo艣膰 deszczu kt贸r膮 chcesz zebra膰 – warto艣膰 ISO

Podczas opad贸w, musisz upewni膰 si臋, 偶e nie zbierasz by艂o wody (niedo艣wietlone zdj臋cie), albo te偶 zbyt du偶o wody (prze艣wietlone zdj臋cie). Oczywi艣cie kluczem jest wybranie jednej z wielu kombinacji szeroko艣ci, czasu oraz ilo艣ci kt贸re pozwol膮 to osi膮gn膮膰. Na przyk艂ad przy zebraniu tej samej ilo艣ci wody mo偶e min膮膰 mniej czasu je艣li postawisz szersze wiadro. Z drugiej strony, je艣li podstawisz w膮skie naczynie przez ten sam czas opad贸w zbierzesz mniejsz膮 ilo艣膰 wody.

Tr贸jk膮t ekspozycji w fotografii podstawy

G艂贸wnym celem w艂a艣ciwej ekspozycji zdj臋cia jest uchwycenie obrazu o okre艣lonej jasno艣ci. W zwi膮zku z tym musimy wpu艣ci膰 odpowiedni膮 ilo艣膰 艣wiat艂a padaj膮cego na matryc臋. Kiedy zdj臋cie jest prawid艂owo na艣wietlone uchwycisz wszystkie szczeg贸艂y 艣wiate艂 i cieni. Kiedy zdj臋cie b臋dzie ja艣niejsze ni偶 by膰 powinno, oznacza to 偶e matryca jest na艣wietlana zbyt d艂ugo, taki efekt nazywany jest ’prze艣wietleniem’. W takich sytuacjach m贸wimy r贸wnie偶, 偶e na fotografii mamy ’przepalone 艣wiat艂a’ lub ’wypalone 艣wiat艂a’ Natomiast je艣li fotograf wpuszcza na matryc臋 mniej 艣wiat艂a, nazywamy to 'niedo艣wietleniem’. M贸wimy wtedy, 偶e ’stracili艣my detale w ceniach’ , lub w czerni.

poprawna ekspozycja tr贸jk膮t ekspozycji podstawy

W obu tych przypadkach oznacza to, 偶e nie mamy zapisanych informacji w poszczeg贸lnych partiach obrazu

  • przy zdj臋ciu prze艣wietlonym – nie mamy zapisanych informacji w jasnych partiach obrazu
  • przy zdj臋ciu niedo艣wietlonym – nie mamy zapisanych informacji w ciemnych partiach obrazu

Podsumowuj膮c, aby zdj臋cia nie posz艂y od razu do kosza wa偶ne jest dobranie odpowiednich parametr贸w zdj臋cia, czyli element贸w tr贸jk膮ta ekspozycji

Czas na艣wietlania

Czas na艣wietlania okre艣la si臋 r贸wnie偶 jako szybko艣膰 migawki. Reasumuj膮c jest to czas w kt贸rym migawka w aparacie jest otwarta. Im d艂u偶szy czas otwarcia tym wi臋cej 艣wiat艂a dostaje si臋 na matryc臋 aparatu co za tym idzie wyd艂u偶aj膮c szybko艣膰 migawki otrzymamy ja艣niejsze zdj臋cia. W przeciwie艅stwie do d艂ugiego czasu na艣wietlania mo偶emy zmieni膰 nasze parametry na kr贸tki czas na艣wietlania wpuszczaj膮c mniej 艣wiat艂a.

Parametr czasu na艣wietlania okre艣la si臋 jako cz臋艣ci sekundy np:

  • 1/100 jedna setna sekundy
  • 1/50 jedna pi臋膰dziesi膮ta sekundy
  • 1” jedna sekunda

Czas otwarcia migawki dzielimy na d艂ugi oraz kr贸tki

Kr贸tka ekspozycja

Jak wspomnia艂em powy偶ej szybko艣膰 migawki mierzona jest w u艂amkach sekundy. Im wy偶szej klasy aparat tym szybsze parametry migawki mo偶emy ustawi膰. Wysokiej klasy aparaty fotograficzne pozwalaj膮 na czas 1/8000 sekundy. Jest to bardzo przydatne kiedy chcemy fotografowa膰 bardzo dynamiczne akcj臋 i zamrozi膰 ruch w fotografii . Np kiedy fotografujemy wy艣cigi samochodowe, sport, czy ptaki podczas lotu. Szybka ekspozycja wi膮偶e si臋 z tym 偶e nasze fotografi臋 wyjd膮 nieporuszone. Im kr贸tsze otwarcie migawki- tym mniej na艣wietlone b臋dzie nasze zdj臋cie.

Kilka sugerowanych czas贸w otwarcia migawki do zamro偶enia ruchu r贸偶nych obiekt贸w:

  • Osoba id膮ca normalnym tempem: 1/125-1/150 sekund
  • Osoba biegn膮ca: 1/500-1/1000 sekund
  • Biegn膮ce zwierz臋: 1/500-1/2000 sekund
  • Ptak w locie: 1/800-1/2000 sekund
  • Poruszaj膮cy si臋 pojazd: 1/500-1/8000 sekund

D艂uga ekspozycja

Szybko艣膰 migawki mo偶e jednak trwa膰 znacznie d艂u偶ej, w wi臋kszo艣ci aparat贸w mo偶emy ustawia膰 j膮 do 30 sekund. Oznacza to, 偶e przez 30 sekund 艣wiat艂o b臋dzie pada膰 na matryc臋. Kr贸tkiego czasu na艣wietlania u偶ywa si臋 wtedy, gdy np chcemy rozmy膰 ruch w tle. Bardzo lubi臋 u偶ywa膰 kr贸tkich czas贸w kiedy fotografuj臋 poruszaj膮ce si臋 obiekty, skupiam na nich ostro艣膰 i wykonuj膮c zdj臋cie wykonuje ruch razem z ich ruchem. Dzi臋ki temu m贸j obiekt pozostaje ostry, a t艂o rozmyte. To bardzo fajna technika! Sprawd藕 koniecznie jak zrobi膰 zdj臋cie w ruchu z rozmytym t艂em.

d艂ugi czas na艣wietlania

D艂ugi czas na艣wietlania ma oczywi艣cie wp艂yw na jasno艣膰 zdj臋cia, im zdj臋cie na艣wietla si臋 d艂u偶ej tym b臋dzie ja艣niejsze.

Godne uwagi jest to, 偶e przy d艂ugim na艣wietlaniu musimy pami臋ta膰, aby ustawi膰 nasz sprz臋t na statywie. Zdj臋cia poni偶ej 1/100 robione z r臋ki mog膮 wyj艣膰 poruszone, niewyra藕ne.

Kilka sytuacji do wykorzystania d艂ugiej ekspozycji - tr贸jk膮t ekspozycji podstawy

1. Uzyskaj g艂adki wygl膮d wody, poka偶 jej ruch

Bardzo popularny spos贸b na pokazanie poruszaj膮cej si臋 wody. Przy d艂ugim na艣wietlaniu woda wygl膮da na nieruchom膮 lub zamro偶on膮. Mo偶emy to zrobi膰 z rzekami, jeziorami itp. Dzi臋ki temu woda w scenie b臋dzie mniej rozpraszaj膮ca, gdy偶 woda nie b臋dzie si臋 w niej porusza膰.

2. Fotografia nocnego nieba

Zdj臋cia nocne wykonuje si臋 z d艂ugim czasem na艣wietlania. 艢wietnie sprawdza si臋 to przy zdj臋ciach gwiazd, ustawiamy nasz膮 czu艂o艣膰 na iso 100 i czas na na艣wietlania na kilka minut.

3. Zamra偶anie chmur

Bardzo cz臋sto zdj臋cia architektury wykonywane s膮 przy d艂ugich na艣wietlaniach poniewa偶 rozmyte chmury tworz膮 wspania艂y efekt. Zdj臋cie nabiera zupe艂nie nowego wymiaru i wydaje si臋, 偶e fotografowany obiekt jest jakby zagubiony w czasie. Dzi臋ki rozmyciu nieba wydaje si臋, 偶e obiekt jest g艂贸wnym tematem na zdj臋ciu i pozbywa si臋 niechcianych element贸w na zdj臋ciu kt贸re mog膮 powodowa膰 rozproszenia.

D艂ugie na艣wietlanie mo偶na wykonywa膰 nawet przez kilka godzin. S艂u偶y do tego specjalnie ustawione, najcz臋艣ciej oznaczone liter膮 B w naszym sprz臋cie fotograficznym. Ten tryb sprawia, 偶e nasza migawka pozostaje otwarta, dop贸ki osoba jej nie zatrzyma. W takich sytuacjach oczywi艣cie najlepiej jest stosowa膰 wyzwalacz, aby przez ca艂y czas nie trzyma膰 palca na przycisku migawki. R臋czne zatrzymanie przy u偶yciu palca mog艂oby spowodowa膰 poruszenie na zdj臋ciu i niechciane rozmycie.

Warto艣膰 przys艂ony

Zadaniem przys艂ony w obiektywie jest okre艣lenie jak du偶y jest otw贸r wpuszczaj膮cy 艣wiat艂o. Warto艣膰 przys艂ony wyra偶a si臋 w stopniach. Niew膮tpliwie musz臋 tutaj doda膰, 偶e warto艣ci F-stopy mog膮 wprawi膰 nas w zak艂opotanie, poniewa偶 s膮 sprzeczne z nasz膮 intuicj膮, poniewa偶 im wi臋ksza warto艣膰 przys艂ony (liczby F) tym mniejszy jest otw贸r. Np przys艂ona f/2.8 wpuszcza na matryc臋 dwa razy wi臋cej 艣wiat艂a ni偶 przys艂ona f4.

Otw贸r przys艂ony ma r贸wnie偶 wp艂yw na g艂臋bie ostro艣ci. Odpowiada ona za to kt贸ra cz臋艣膰 kadru b臋dzie ostra. Wi臋ksze otwory pozwalaj膮 ustawi膰 p艂ytsz膮 g艂臋bie ostro艣ci, podczas gdy mniejsze otwory sprawiaj膮, 偶e obraz jest bardziej ostry. Warto艣膰 przys艂ony odpowiada r贸wnie偶 za rozmyte t艂o.

Czu艂o艣膰 ISO

Czu艂o艣膰 ISO w apracie pozwala ustawi膰 czu艂o艣膰 matrycy na 艣wiat艂o. Podsumowuj膮c je艣li chodzi o jako艣膰 zdj臋cia, niska warto艣膰 ISO oznacza tyle, 偶e obraz b臋dzie ciemniejsze. Niskie ISO to te偶 mniejsza ilo艣膰 szum贸w na zdj臋ciu (ziarna). Im wy偶sza warto艣膰 ISO tym zdj臋cie b臋dzie bardziej zaszumione.

Jak uzyska膰 poprawn膮 ekspozycj臋 w aparacie?

Tr贸jk膮t ekspozycji to poj臋cie opisuj膮ce ustawienie 3 parametr贸w tr贸jk膮ta ekspozycji. Podczas fotografowania mo偶emy u偶y膰 pomiaru 艣wiat艂a w naszym sprz臋cie, aby uzsyka膰 prawid艂owe ustawienie paramet贸w ekspozycji. Sprz臋t sam mierzy jak du偶o jest 艣wiat艂a i na tej podstawie ustawia odpowiednie parametry kt贸re chcemy uzyska膰.

Pomiar ekspozycji w aparacie

Istniej膮 trzy podstawowe sposoby pomiaru 艣wiat艂a

Tryb punktowy jest bardzo szczeg贸艂owy, ale te偶 najtrudniejszy w u偶yciu poniewa偶 ustawiamy go sami na wybranym punkcie i musimy by膰 艣wiadomi tego co chcemy wyeksponowa膰. W tym przypadku sprz臋t mierzy nat臋偶enie 艣wiat艂a tylko na kilku procentach naszego kadru. Pozosta艂a cz臋艣膰 kadru mo偶e by膰 wi臋c niedo艣wietlona. Tryb punktowy przeznaczony jest raczej dla zaawansowanych fotograf贸w.

Tryb matrycowy Jest to najcz臋艣ciej u偶ywany tryb pomiaru. Sprz臋t mierzy 艣wiat艂o na ca艂ej wielko艣ci kadru nast臋pnie wykorzystuj膮c specjalne algorytmy kt贸re pozwalaj膮 odpowiednio ustawi膰 tak, aby o艣wietli膰 scen臋 w r贸wnomierny spos贸b. Ten tryb pomiaru sprawdza si臋 wi臋kszo艣ci przypadk贸w, ale nie zawsze. Najlepiej dzia艂a przy r贸wnomiernie o艣wietlonych scenach.

Tryb centralnie wa偶ony Jest troch臋 podobny do matrycowego, ale pozwala lepiej ustawi膰 艣wiat艂o w niekt贸rych przypadkach. Tutaj sprz臋t te偶 mierzy nat臋偶enie 艣wiat艂a ca艂ego kadru, ale dodatkowo w jego 艣rodkowej cz臋艣ci pomiar jest lepszy. Co za tym idzie, gdy chcemy by pomiar w 艣rodkowej cz臋艣ci kadru by艂 dobrze wyeksponowany (np. fotografowana osoba). Dlatego ten tryb bardzo dobrze sprawdza si臋 w przypadku portret贸w.

Tr贸jk膮t ekspozycji podstawy - Podsumowanie

Tr贸jk膮t ekspozycji to poj臋cie opisuj膮ce zale偶no艣膰 mi臋dzy ISO, czasem na艣wietlania oraz przys艂ony. Mam nadziej臋, 偶e uda艂o mi si臋 skr贸ci膰 czas Twojej drogi do opanowania tej wiedzy i pomo偶e Ci ona robi膰 lepsze zdj臋cia, chocia偶 by z wakacji. Warto艣膰 przys艂ony i czu艂o艣膰 s膮 bardzo od siebie zale偶ne. By robi膰 dobre, ostre zdj臋cia zawsze zwracaj uwag臋 na warunki o艣wietleniowe. Je艣li jest ciemno ustaw wy偶sze iso w aparacie lub zwi臋ksz d艂ugo艣膰 na艣wietlania. Odpowiedni膮 warto艣膰 ekspozycji mo偶na rozpoznawa膰 dzi臋ki umiej臋tno艣ci czytania histogramu, ale o tym w osobnym artykule.

O AUTORZE
Pawe艂 Nied藕wied藕
Pawe艂 Nied藕wied藕

Fotograf i pocz膮tkuj膮cy filmowiec. Autor bloga o tematyce fotograficznej. Fotografia to jego pasja i spos贸b na 偶ycie. Lubi aktywnie sp臋dza膰 czas. Jazda rowerem czy piesze w臋dr贸wki to jego codzienno艣膰 - w kt贸rej zawsze towarzyszy mu aparat. Interesuje si臋 szeroko poj臋tym rozwojem osobistym oraz marketingiem. Lubi otacza膰 si臋 inspiruj膮cymi lud藕mi i sam stara si臋 by膰 inspiracj膮 dla innych. Prywatnie - zawsze pozytywnie nastawiony do 偶ycia.

Dodaj komentarz

Tw贸j adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola s膮 oznaczone *

Call Now Button